Χαρούμενη οικογένεια κάνει picnic

ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ | Πως θα υιοθετήσουμε μια βιώσιμη διατροφή;

Πίνακας Περιεχομένων

Ένα από τα σπουδαιότερα θέματα που απασχολεί την ανθρωπότητα αυτή την περίοδο είναι η βιωσιμότητα. Πως θα μπορέσουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι στον πλανήτη να τραφούν; Και πως θα μπορέσει αυτή η διαδικασία να γίνει χωρίς να καταστρέψουμε, να μολύνουμε ή να εξαντλήσουμε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Για να απαντήσουμε σε ένα τέτοιο ερώτημα χρειάζεται να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά.

Είναι παγκόσμια αποδεκτό, πλέον, ότι ο τρόπος με τον οποίο τρεφόμαστε δεν είναι βιώσιμος, μιας και περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια υποσιτίζονται και περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Η παραγωγή και κατανάλωση φαγητού είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που επιβαρύνουν:

  • τη μόλυνση του περιβάλλοντος
  • την κλιματική αλλαγή
  • τη μείωση της ποικιλότητας των ειδών

απειλώντας τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος. 

Την ίδια στιγμή, το 1/3 του φαγητού που παράγεται δεν αξιοποιείται. Μάλιστα, σύμφωνα με το FAO, οι παγκόσμιες απαιτήσεις σε φαγητό αναμένεται να αυξηθούν κατά 60% μέχρι το 2050. Ποια είναι η λύση σε αυτόν τον γρίφο; Ας πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή.

Γιατί έχει αποτύχει η σύγχρονη γεωργία;

Μηχανήματα σε καλλιέργεια

Η σύγχρονη γεωργία απέτυχε και σε αυτό έπαιξαν καθοριστικό ρόλο οι αλλαγές στις διατροφικές μας επιλογές. Η γεωργία γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη του ανθρώπου για νόστιμη και άφθονη τροφή. Έτσι οι άνθρωποι από νομάδες τροφοσυλλέκτες άρχισαν να έχουν μια βάση και να δημιουργούν μικρές κοινωνίες. Οι γεωργικές μέθοδοι προσαρμόζονται συνεχώς στις αλλαγές της ανθρώπινης διατροφής. Με αυτόν τον τρόπο, όταν η διατροφή του ανθρώπου δεν είναι υγιής, όπως σήμερα, τότε και η γεωργία δεν μπορεί να είναι φυσιολογική.

Σήμερα βλέπουμε απέραντες εκτάσεις να καλλιεργούνται με ένα μόνο είδος (μονοκαλλιέργεια), το οποίο δημιουργεί μια σειρά προβλημάτων, όπως είναι η μείωση των θρεπτικών συστατικών του εδάφους, άρα και η μείωση των θρεπτικών συστατικών που υπάρχουν στις τροφές. Έτσι ακόμα και 40 στρέμματα γης φαίνονται λίγα και ανεπαρκή, απ’ τη στιγμή που το κόστος παραγωγής είναι ψηλό (μηχανήματα, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, εργατικά χέρια) και το κέρδος χαμηλό, καθώς χρειάζονται τόνοι παραγωγής για να μπορέσει τελικά ο αγρότης να βγει ωφελημένος.

Μερικά από τα μειονεκτήματα της μονοκαλλιέργειας είναι τα εξής:

  • Φυτεύοντας την ίδια καλλιέργεια στον ίδιο τόπο κάθε χρόνο, μειώνονται τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους, τα οποία το φυτό απορροφά σε κάθε καλλιεργητική περίοδο. Συνεπώς, μένει το έδαφος αδύναμο και ανίκανο να υποστηρίξει την υγιή ανάπτυξη των φυτών.
  • Επειδή η δομή και η ποιότητα του εδάφους είναι τόσο φτωχή, οι γεωργοί αναγκάζονται να χρησιμοποιούν χημικά λιπάσματα, για να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των φυτών και την παραγωγή φρούτων.
  • Αυτά τα λιπάσματα, με τη σειρά τους, διαταράσσουν τη φυσική σύσταση του εδάφους και συμβάλλουν περαιτέρω στην εξάντληση των θρεπτικών ουσιών.
  • Η μονοκαλλιέργεια δημιουργεί επίσης την εξάπλωση παρασίτων και ασθενειών, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται με ακόμη περισσότερα χημικά.
  • Οι επιπτώσεις της μονοκαλλιέργειας στο περιβάλλον είναι σοβαρές όταν τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα μπαίνουν στα υπόγεια ύδατα ή καθίστανται αερομεταφερόμενα, προκαλώντας ρύπανση.

Είναι μια αλυσίδα πραγμάτων που συμβαίνει λοιπόν, στην οποία χρειάζεται να βρούμε μια λύση για το κάθε πρόβλημα, η οποία λύση όμως γεννά ένα άλλο πρόβλημα και μπαίνουμε έτσι σε ένα φαύλο κύκλο.

Το παράδοξο είναι ότι πουθενά στην φύση δεν συναντάμε την μονοκαλλιέργεια, καθώς σε ένα δάσος για π.χ. θα παρατηρήσουμε πολλά διαφορετικά είδη φυτών και ζώων να συνυπάρχουν και να δημιουργούν ένα οικοσύστημα. Στο δάσος δεν θα βρείτε πουθενά γυμνό έδαφος και σπάνια θα συναντήσετε τις αρρώστιες που εμφανίζουν τα φυτά στις μονοκαλλιέργειες. Το έδαφος που υπάρχει εκεί είναι εξαιρετικά γόνιμο και ποτέ δεν υπάρχει η ανάγκη της γης να «ξεκουραστεί». Όπως και δεν θα δείτε ποτέ κάποιο σημείο να έχει υπερβολική έκθεση στον ήλιο και άρα μεγάλες θερμοκρασίες το καλοκαίρι, ένα φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια απασχολεί ιδιαίτερα τους ειδικούς.

Βαρετά φρούτα και λαχανικά

Κορίτσι κλείνει τα μάτια σε φρούτα

Όπως αναφέραμε, η γεωργία προσαρμόζεται στις διατροφικές απαιτήσεις του ανθρώπου, συμβαίνει όμως και το ανάποδο. Η αλλαγή της φύσης έχει οδηγήσει τον άνθρωπο να αποστρέφεται και να αδιαφορεί για τα άνοστα και μη θρεπτικά προϊόντα της μάνας γης. Πλέον είμαστε σε ένα σημείο, όπου εξαιτίας της χαμηλή γονιμότητας του εδάφους, ένα λαχανικό ενδέχεται να έχει το 30-40% των θρεπτικών συστατικών και φυσικά λιγότερη γεύση και άρωμα, από ένα αντίστοιχο φυτό πριν από κάποια χρόνια. Πόσες φορές όταν πάμε στο χωριό λέμε «Πω, αυτή η ντομάτα, μυρίζει πραγματικά σαν ντομάτα!». Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να καταναλώνουμε φρούτα και λαχανικά με το ζόρι, αντί να είναι μια διατροφική επιλογή που μας ευχαριστεί.

Η ανάπτυξη της βιομηχανίας τροφίμων και της γνώσης των τροφών που μας δημιουργούν ευχαρίστηση, έπαιξε ένα καθοριστικό ρόλο στις διατροφικές επιλογές μας, στα διατροφικά μας γούστα και τελικά στην αποστροφή μας για τις πιο ουδέτερες/φυσικές γεύσεις. Αυτό το φαινόμενο το παρατηρούμε ιδιαίτερα στις τελευταίες γενιές των παιδιών μετά το 1980, που μεγαλώνουν με τρόφιμα «υπεργευστικά» π.χ. γλυκά, αλμυρά σνακ. 

Όταν ο άνθρωπος καταναλώσει μια τροφή «υπεργευστική», τότε η λιτή και απλή γεύση φαίνεται ανούσια και δεν είναι αποδεκτή. Έτσι η ευαισθησία της γεύσης του χάνεται και αναζητά σταδιακά όλο και μεγαλύτερες γευστικές συγκινήσεις για να νιώσει ευχαρίστηση. Αυτή η τάση του ανθρώπου να τρώει με βάση αυτό που ικανοποιεί την γεύση του (γλυκό/αλμυρό), τον οδηγεί σε μια διατροφή που δεν είναι πλήρης και δεν έχει ισορροπία.

Γιατί έχει πετύχει η βιομηχανία τροφίμων;

Fast Food

Η βιομηχανία γνωρίζει, πλέον, πολύ καλά ποιες τροφές χρειαζόμαστε όταν είμαστε αγχωμένοι και ποιες τροφές μας φτιάχνουν την διάθεση όταν είμαστε στεναχωρημένοι. Έτσι δημιούργησε διασκεδαστικές «υπεργευστικές» τροφές, που «τρελαίνουν» τον εγκέφαλό μας και πυροδοτούν μια σειρά βιοχημικών αντιδράσεων στο σώμα μας. Έτσι παράγονται ορμόνες ευχαρίστησης, κάθε φορά που τρώμε για π.χ. πατατάκια ή σοκολάτα. Υπάρχει ένα σύστημα ανταμοιβής που μας επιβραβεύει γιατί πήραμε πολλές θερμίδες σε πολύ μικρό όγκο. Εύκολη δουλειά για το σώμα μας που ο πρωταρχικός του σκοπός είναι να καλύψει τις ενεργειακές μας ανάγκες για να επιβιώσουμε.

Άλλες τροφές έχουν το στοιχείο του γλυκού με το λιπαρό, όπως είναι για παράδειγμα το παγωτό. Ο συνδυασμός αυτός απενεργοποιεί το κέντρο του κορεσμού και έτσι δεν μπορούμε να σταματήσουμε να τρώμε, παρά μόνο αν τελειώσει η συσκευασία ή αν κάτι άλλο μας διακόψει.

Τα πατατάκια είναι μια αρκετά μελετημένη τροφή, στην οποία ακόμα και το μέγεθος τους και το γεγονός ότι είναι τόσο τραγανά και δημιουργούν αυτό το «κρακ» όταν τα τρώμε, τα κάνει να είναι αποσυμπιεστικά για το άγχος που μπορεί να βιώνουμε και άρα ακαταμάχητα. Έτσι έχουμε μια σειρά από προϊόντα «υπερεπεξεργασίας» που καταναλώνουμε τα οποία φυσικά δεν κάνουν καλό ούτε στο περιβάλλον, ούτε στο σώμα μας.

Αναζητώντας την αλήθεια μέσω της επιστήμης

Επιστήμονες σε μικροσκόπιο

Αυτή η ελλιπής διατροφή οδηγεί το σώμα του ανθρώπου σταδιακά να νοσήσει ή να αντιδράσει με κάποιον τρόπο. Εκεί ο άνθρωπος  θα αναρωτηθεί και θα συνειδητοποιήσει ότι κάτι κάνει λάθος. Έχοντας χάσει όμως την σύνδεση με τον εαυτό και την ανάγκη του, χρειάζεται κάποιους κανόνες για να μπορέσει να εκπαιδευτεί και να ξαναβρεί αυτή την χαμένη σύνδεση.

Όταν ο άνθρωπος προσπαθεί να βρει λύση μέσα από την επιστήμη και μπει μέσα από τον φόβο και την ενοχή του, σε μια διαδικασία στέρησης και καταπίεσης, τότε αυτό δυναμιτίζει τους πόθους και τις επιθυμίες του. Έτσι κάνει την διατροφή του ακόμα πιο ανισόρροπη με διαστήματα μιας διατροφικής συμπεριφοράς που υπακούν απόλυτα στους επιστημονικούς κανόνες και διαστήματα που υποτροπιάζει και επανέρχεται στις παλιές αγαπημένες διατροφικές συνήθειες, όπου ξεκίνησε.

Η θετική έκβαση αυτής της διαδικασίας είναι ότι το σώμα για λίγο ανακουφίζεται και ο άνθρωπος αρχίζει να νιώθει το όφελος της ισορροπημένης διατροφής:

  • νιώθει πιο ελαφρύ το σώμα
  • έχει ένα αίσθημα ότι αναπνέει καλύτερα
  • έχει μια αίσθηση ευεξίας

Η αρνητική έκβαση που συνήθως συμβαίνει είναι ότι γίνεται αυτόματα μια κατηγοριοποίηση των τροφών σε καλές και κακές τροφές. Σε επιτρεπόμενες και απαγορευμένες. Αυτή η κατάτμηση των τροφών βάζει τον άνθρωπο ακόμα πιο βαθιά στη στέρηση και προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του και να πειθαρχήσει, ώστε να μην παρεκτραπεί. Φυσικά, αυτή η διαδικασία δυναμιτίζει τους πόθους μας και εξαντλεί την θέληση μας.

Η σύγχυση που υπάρχει σήμερα

Συγχυσμένοι άνθρωποι

Αναζητώντας την λύση στον γρίφο της βιωσιμότητας είναι πιθανό να χαθούμε στις πληροφορίες. Ο ανθρώπινος νους θέλει να καταλάβει. Ξεκινάει να καταλάβει και να αναλύσει το μέρος, αλλά ακόμα και αν το καταφέρει αυτό αδυνατεί να δει την μεγάλη εικόνα, δηλαδή το όλον. Έτσι ενώ προσπαθούμε πολύ και με διάφορους τρόπους να καταλάβουμε το ανθρώπινο σώμα, να δούμε ακριβώς μέσα από την βιοχημεία και την φυσιολογία τις λειτουργίες του, να καταλάβουμε ποια τροφή είναι καλή και ποια κακή, μέχρι αυτό το σημείο έχουμε καταφέρει απλώς να δημιουργήσουμε ένα χάος.

Τελικά είναι καλό να τρώμε κρέας ή όχι. Τελικά το ψωμί είναι μια ωφέλιμη τροφή που έθρεφε την ανθρωπότητα από την αρχαιότητα ή είναι περιττή; Να τρώμε βιολογικά ή δεν είναι απαραίτητο; Το γάλα είναι καλή τροφή για έναν ενήλικα; Να προτιμήσω αγελαδινό ή κατσικίσιο; Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι όντως καλά και αν ναι σε τι ποσότητα να τα καταναλώνει κανείς; Τελικά πόση βιταμίνη D χρειάζεται ένας  άνθρωπος; Τα Ω-3 βοηθούν στα καρδιαγγειακά ή όχι; Το ρύζι είναι καλό να το τρώμε ή έχει αρσενικό; Να τρώμε μεγάλα ψάρια ή είναι γεμάτα βαρέα μέταλλα; Να πάρω Πολυβιταμινούχο συμπλήρωμα; Να αγοράζω high protein προϊόντα; Η κετογονική είναι καλή ή κακή; Η διαλλειματική νηστεία είναι ωφέλιμη; Να τρώμε ωμές ή μαγειρεμένες τροφές;

Ανάλογα με το ποιον θα ρωτήσεις θα λάβεις και μια διαφορετική απάντηση. Προσωπικά, είμαι ένας άνθρωπος πολύ ανοιχτός στο να ακούσω και να δοκιμάσω βιωματικά κάτι που συναντάω και συχνά στην αναζήτησή μου, ζούσα για λίγο όπως οι άνθρωποι, που ισχυρίζονταν φανατικά μια άποψη, ώστε να δω αντικειμενικά τι ισχύει για το δικό μου σώμα τουλάχιστον. Το συμπέρασμα, που έβγαλα μέσα από αυτή τη διαδρομή είναι ότι δεν μπορείς να δεσμευτείς σε μια θεωρία, η οποία ουσιαστικά είναι άκαμπτη και προσπαθεί να γενικεύσει και να ακινητοποιήσει μια ρευστή φύση. Άλλος ο ένας άνθρωπος, άλλος ο άλλος. Διαφορετικό το χθες και διαφορετικό το σήμερα. Άλλη τροφή, άλλη ποσότητα, άλλο συνδυασμό, άλλη ώρα για τον καθένα.

Η επιστήμη σήμερα μιλά συνέχεια για την ανάγκη να γίνει η διατροφή μας κάτι προσωποποιημένο, κάτι που να απευθύνεται ξεχωριστά για τον καθένα και να κουμπώνει στις ανάγκες του. Για να είμαστε ειλικρινείς, όμως, δεν έχουμε φτάσει επ’ ουδενί σε ένα τέτοιο σημείο. Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο να αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό χρειάζεται να κάνουμε αλλά δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το πώς θα το πετύχουμε χωρίς να ξοδέψουμε πολλά χρήματα σε εξεζητημένες εξετάσεις. Πως μπορούμε να δράσουμε σήμερα, παρά την σύγχυση που υπάρχει, τόσο ως καταναλωτές όσο και ως παραγωγοί;

Ποια διατροφή θα εξασφαλίσει την βιωσιμότητα;

Άντρας σκέφτεται κοιτάζοντας το πιάτο του

Οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουμε αλλάξει την διατροφή μας. Έχουμε απομακρύνει τις φρέσκες τροφές και έχουμε εντάξει στο διαιτολόγιο μας επεξεργασμένες τροφές που δεν βοηθούν ούτε την υγεία μας, ούτε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Ποια άλλα λάθη όμως κάνουμε;

Καταναλώνουμε πολύ εύκολα και ξεκούραστα κρέας στην καθημερινότητά μας. Η ευκολία με την οποία αγοράζουμε το κρέας, μας κάνει να το καταναλώνουμε πιο συχνά από ποτέ. Η διαδικασία που ακολουθούσαν παλιότερα για να φάνε κρέας, ήταν αρκετά απαιτητική και αυτός ήταν ο λόγος που τους απέτρεπε από το να το κάνουν συχνά. Η επιστήμη μας λέει πως μια πιο μεσογειακή διατροφή, που θα έχει σαν βάση της τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια και θα έχει σε μικρότερες ποσότητες το κρέας, θα μας οδηγούσε πιο κοντά στην ισορροπία τόσο της υγείας μας όσο και του περιβάλλοντος.

Παρόλο που ο πληθυσμός της γης έχει διπλασιαστεί από τη δεκαετία του 60, η παραγωγή κρέατος έχει τετραπλασιαστεί. Αυτή η τάση της δυτικής διατροφής έχει συμβάλει:

  • στην υπερθέρμανση του πλανήτη
  • την εκτεταμένη ρύπανση
  • την αποψίλωση των δασών
  • την υποβάθμιση της γης
  • τη λειψυδρία (αξιοποιούμε το 69% του καθαρού νερού της γης)
  • την εξαφάνιση ειδών (το 70% έχει χαθεί)

Κτηνοτροφία με περισσότερα ζώα, συνεπάγεται και περισσότερα σιτηρά που απαιτούνται για την εκτροφή τους. Φαίνεται, πως ο πλανήτης μας δεν μπορεί να ταΐσει ταυτόχρονα τον υπερπληθυσμό της γης και τις απαιτήσεις των κτηνοτροφικών μονάδων. Επιπρόσθετα, είναι καλό να αναλογιστούμε και πόσο νερό χρειάζεται για να μπορέσουν να ποτιστούν όλες αυτές οι εκτάσεις. Αυτός είναι εξάλλου και ο λόγος που αναφέραμε παραπάνω το φαινόμενο της λειψυδρίας.

Προσπαθούμε να κάνουμε καλό στον πλανήτη μας με το να μειώσουμε την εκπομπή καυσαερίων από το αυτοκίνητό μας, να κάνουμε ανακύκλωση, με το να βάζουμε στο πλυντήριο μας το οικολογικό πρόγραμμα, με το να σβήνουμε το φως όταν βγαίνουμε από το δωμάτιο, να χρησιμοποιούμε βιοδιασπώμενες σακούλες και με το να πίνουμε καφέ με χάρτινο καλαμάκι. Όλα αυτά είναι καλά βήματα και τα περισσότερα ιδιαίτερα χρήσιμα. Αν κοιτάξουμε όμως την μεγάλη εικόνα, οι διατροφικές μας επιλογές καθορίζουν στο μεγαλύτερο βαθμό το οικολογικό μας αποτύπωμα. Πιο συγκεκριμένα το οικολογικό αποτύπωμα των τροφών που επιλέγουμε, περιλαμβάνει το αποτύπωμα άνθρακα (πόσο CO2 παράγεται κατά την παραγωγή τους) και το αποτύπωμα νερού (πόσο νερό δαπανάται συνολικά για την παραγωγή αυτής της τροφής). 

Τροφές όπως:

  • το βοδινό
  • το χοιρινό
  • το κρέας των πουλερικών
  • το τυρί
  • τα αυγά
  • το βούτυρο
  • τα μπισκότα

με τις συνθήκες που παράγονται σήμερα, έχουν ένα υψηλό αποτύπωμα άνθρακα.

Diagram - Diet Emmisions by Food Type

Τροφές όπως:

  • Το βοδινό
  • Οι ξηροί καρποί
  • Το χοιρινό
  • Το γάλα
  • Το βούτυρο
  • Το κοτόπουλο

Έχουν ένα υψηλό αποτύπωμα νερού.

Η στροφή στην μεσογειακή διατροφή, πέρα από την βελτίωση της υγείας μας θα ωφελούσε και το περιβάλλον μειώνοντας κατά:

  • 72% τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου
  • 33% την κατανάλωση νερού 

Η βάση της διατροφής μας χρειάζεται να είναι χορτοφαγική είτε θέλουμε να εξασφαλίσουμε καλή υγεία, είτε θέλουμε να μειώσουμε το οικολογικό μας αποτύπωμα. Η μεσογειακή και η χορτοφαγική διατροφή έχουν τα περισσότερα οφέλη και στους δυο αυτούς τομείς. Σίγουρα, σε κάποια γεωγραφικά διαμερίσματα αυτή η διαπίστωση δεν ισχύει (Ασία, βόρειες χώρες, κοκ), δεν είναι όμως ο σκοπός αυτού του άρθρου να αναφέρει ξεχωριστά για κάθε περιοχή, αλλά επικεντρώνεται στην γενική κατεύθυνση που χρειάζεται να δοθεί.

Σύμφωνα με μελέτη, απλά και μόνο ο περιορισμός της κατανάλωσης βοδινού κρέατος παίζει πιο σημαντικό ρόλο για το περιβάλλον απ’ την υιοθέτηση μιας χορτοφαγικής διατροφής, καθώς για την παραγωγή του: 

  • Απαιτείτε 42 φορές περισσότερη έκταση γης
  • Απαιτείτε 2 φορές περισσότερο νερό
  • Παράγει 4 φορές περισσότερο άζωτο 
  • Παράγει 3 φορές περισσότερες εκπομπές αερίων

«Άρα αρχικά μπορούμε να ισχυριστούμε ότι μια μεσογειακή διατροφή με μικρή κατανάλωση κόκκινου κρέατος ή μια καλά σχεδιασμένη χορτοφαγική διατροφή, μπορεί να αποτελέσει τη λύση για την βιωσιμότητα της διατροφής μας.»

Για την χορτοφαγική διατροφή διαβάστε περισσότερα εδώ: https://apatrinos.gr/xortofagia/

Πηγαίνοντας το ένα βήμα βαθύτερα

Χαρούμενη οικογένεια κάνει picnic

Παρόλο που η μεσογειακή και η καλά σχεδιασμένες χορτοφαγικές διατροφές βραβεύονται κάθε χρόνο και αναδεικνύονται ως τα ουσιαστικότερα και πληρέστερα μοντέλα διατροφής, κάπου φαίνεται πάλι να κολλάμε στην θεωρία. Οι διατροφές αυτές δεν εφαρμόζονται αρκετά από τον γενικό πληθυσμό και όταν εφαρμόζονται τελικά μπορεί να γίνονται με έναν τρόπο που δεν συμβάλουν ιδιαίτερα στο οικολογικό αποτύπωμα (π.χ. υποκατάστατα κρέατος στη vegan διατροφή) . 

Έτσι υπάρχει η ανάγκη να γίνει ένας πιο σαφής προσδιορισμός της διατροφής που θα συμβάλει στην βιωσιμότητα και για να το πετύχουμε αυτό θα χρειαστεί να δούμε την μεγάλη εικόνα και να μην μείνουμε μόνο στις πληροφορίες και στα αποτελέσματα ερευνητικών μελετών. Εδώ χρειάζεται ένας συγκερασμός: 

  • Των διατροφικών μας επιλογών.
  • Των επιγενετικών παραγόντων (ψυχολογία, περιβάλλον) που μας οδηγεί σε αυτές τις επιλογές.
  • Στον τρόπο καλλιέργειας, εκτροφής ζώων και αλιείας, για να καλυφθούν αυτές οι επιλογές.

Αυτό που χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι ο άνθρωπος και η φύση δεν μπορούν να διαχωριστούν. Αν το επιχειρήσουμε, τότε οι ισορροπίες θα χαθούν και θα ξεκινήσουν τα προβλήματα. Τον διαχωρισμό τον έχουμε ζήσει και τώρα βιώνουμε και τα αποτελέσματα του. Αν πάμε στην ένωση αυτών και δούμε την κατάσταση υπό αυτό το πρίσμα θα συνειδητοποιήσουμε ότι, ότι κάνει καλό στον άνθρωπο κάνει καλό και στην φύση και το ανάποδο.

Κάνει καλό στον άνθρωπο η υπερβολική κατανάλωση κρέατος, λιπαρών τυριών, αναψυκτικών, ζάχαρης, βούτυρου, μπισκότων; Κάνει καλό στην φύση η υπερβολική παραγωγή αυτών των προϊόντων; Η απάντηση και στα δύο ερωτήματα είναι όχι. 

Αν ένας άνθρωπος ακολουθούσε μια φυσική διατροφή, η οποία θα περιείχε: 

  • Φρούτα και λαχανικά εποχής του τόπου του 
  • Όσπρια
  • Δημητριακά ολικής άλεσης
  • Τρόφιμα που έχουν φτιαχτεί με την παραδοσιακή μέθοδο π.χ. γιαούρτι, τυρί (και όχι με την ανάμειξη κάποιας έτοιμης σκόνης με άλλα συστατικά).
  • Μέτρια ποσότητα γαλακτοκομικών, όταν πραγματικά υπάρχει διαθέσιμο γάλα (άλλη εποχή παράγεται το κατσικίσιο και άλλη το πρόβειο).
  • Αυγά ελευθέρας βοσκής
  • Ψάρια και θαλασσινά εποχής, που έχουν αλιευθεί με φυσικές μεθόδους στις κοντινές θάλασσες.
  • Μικρή ποσότητα από κοτόπουλα και ζώα ελευθέρας βοσκής
  • Μπαχαρικά, βότανα και μυρωδικά της περιοχής.
  • Φυσικό θαλασσινό αλάτι

και τις κατανάλωνε με βάση την αίσθησή του και ανάλογα με το πότε πεινάει. Αν αυτός ο άνθρωπος κινούταν σε εξωτερικό χώρο, τον έβλεπε ο ήλιος και είχε ένα φυσιολογικό ωράριο ύπνου, τότε δεν θα είχε βάλει τις βάσεις για να αποκτήσει μια γερή κράση; 

Όλες αυτές οι διατροφικές του συνήθειες δεν θα ήταν αρμονικές με το περιβάλλον στο οποίο ζει; Θα ασκούσε την γεωργία, την αλιεία και την κτηνοτροφία σε ένα βιώσιμο επίπεδο. Χωρίς να εξαντλεί την γη, χωρίς να την μολύνει, χωρίς να αδειάζει τις θάλασσες, χωρίς να βασανίζει τα ζώα.  

Επιπρόσθετα, σε ένα μακροπρόθεσμο επίπεδο, θα γλίτωνε πολλά χρήματα που πιθανότατα να δαπανούσε αργότερα για την υγεία του. Και θα ελάφρυνε και άλλο την φύση καθώς δεν θα χρειαζόταν να κατασκευάσει τόσα φάρμακα, τόσα συμπληρώματα και τόσα μέσα για να αποκαταστήσει την πάθηση του.  Έτσι μια απλή ζωή, με μια φυσική διατροφή, θα τον οδηγούσε στην ευημερία. Μια ζωή άνετη, ασφαλής, χωρίς το άγχος για την επιβίωση.

Για να δείτε τα εποχιακά φρούτα και λαχανικά μπείτε στον παρακάτω σύνδεσμο και κατεβάστε τον οδηγό:

Ο δρόμος προς την φυσική διατροφή

Γυναίκα τρώει σούπα

Για να φτάσει ο καταναλωτής με ένα φυσικό τρόπο σε αυτό το επίπεδο, χρειάζεται να συνδεθεί με την ανθρώπινη φύση του, με το σώμα του, με την τροφή του και με την φύση. Για να γίνει αυτό πράξη θα χρειαστεί να κάνει βήμα βήμα τις εξής μεταβάσεις.

1ο Βήμα: Διατροφή επιθυμιών -> Διατροφή ορίων

Σήμερα ο άνθρωπος κατά βάση τρέφεται σύμφωνα με τις επιθυμίες και τους πόθους του. Το παχυσαρκιογενές περιβάλλον στο οποίο ζει, τον ωθεί να καταναλώνει τροφές που είναι ιδιαίτερα γευστικές, αλλά ελάχιστα θρεπτικές. Από την διατροφή των επιθυμιών που κάνει σήμερα, χρειάζεται να μεταβεί αρχικά σε μια διατροφή ορίων. Έτσι βάζοντας όρια στην διατροφή και στη ζωή του, θα αρχίσει το σώμα του να καθαρίζει και να ελαφραίνει και η αίσθηση του να ενεργοποιείται. Θα βάλει όρια στην ποσότητα και την συχνότητα που καταναλώνει κάθε τρόφιμο, καθώς και στο χρονικό πλαίσιο που τρώει.

2ο Βήμα: Διατροφή ορίων -> Διαισθητική διατροφή

Η διατροφή των ορίων προέρχεται περισσότερο από ένα εξωτερικό, παρά από ένα εσωτερικό ερέθισμα. Έτσι σιγά σιγά όσο ο άνθρωπος εκπαιδεύεται και έρχεται σε επαφή με το σώμα του και το φαγητό του, μπορεί να νιώθει πότε πεινάει και πότε χορταίνει. Ποιες τροφές τον ωφελούν, σε τι ποσότητες και ποια ώρα. Αυτό είναι κάτι που σιγά σιγά εκείνος καλλιεργεί και ανακαλύπτει. Στο σημείο αυτό δεν κάνει διάκριση, καθώς δεν διαχωρίζει τις τροφές σε «καλές» και «κακές». Έτσι δεν υπάρχει το φαινόμενο της στέρησης και σταδιακά δεν υπάρχει και το φαινόμενο της υπερκατανάλωσης αυτών των τροφών. Βέβαια, ακόμα και σε αυτό το στάδιο, δεν μπορούμε να πούμε πως η διατροφή που ακολουθεί το άτομο είναι βιώσιμη για το περιβάλλον.

3ο Βήμα: Διαισθητική διατροφή -> Φυσική διατροφή

Σε αυτό το σημείο ο διαιτώμενος έχει αντιληφθεί πως δεν μπορεί να έχει ισορροπία στην διατροφή του αν δεν έχει ισορροπία στην ζωή του. Έτσι οδηγείται σε μια εσωτερική αναζήτηση και ξεκινάει ένα ταξίδι (διατροφικής) αυτογνωσίας. Πως λειτουργεί το δικό μου σώμα; Ποιος είναι ο δικός μου σωματότυπος; Πως συμβαίνουν τα συναισθήματα μέσα μου; Πως με οδηγούν αυτά να τρώω; Πως με επηρεάζει το περιβάλλον μου; 

Σε αυτό το σημείο αρχίζει να πλησιάζει τον φυσικό άνθρωπο που είναι και την φυσική ζωή που έχει έρθει να ζήσει. Όσο δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο μπορεί να αναπνέει και να υπάρχει, τόσο οι αισθήσεις του θα γίνονται πιο ευαίσθητες και τόσο η σύνδεσή του με την τροφή και το σώμα του θα βαθαίνουν.

Στην φυσική διατροφή, ο άνθρωπος τρώει όταν πραγματικά πεινάει και σταματάει όταν νιώθει ότι χορταίνει. Τρώει αργά και συνειδητά, δίνοντας όλο του το είναι στο φαγητό. Νιώθει μια βαθύτερη ευγνωμοσύνη για αυτό και έχει επίγνωση ότι πρόκειται για ένα θείο δώρο της φύσης. Τρώει σε ένα ήρεμο περιβάλλον και έχει δημιουργήσει χώρο και χρόνο, ώστε να τρώει την νόστιμη τροφή του ζεστή και να την χωνεύει κατάλληλα. Έχει τις αισθήσεις του ενεργοποιημένες και στην διαδικασία του φαγητού συμμετέχει τόσο η γεύση, όσο και η όσφρηση, η όραση, η ακοή και η αφή. Έτσι ο φυσικός άνθρωπος απολαμβάνει το φαγητό του χωρίς περιορισμούς, κανόνες και διακρίσεις. 

Οδηγείται τελικά σε μια ζωή γεμάτη απόλαυση και εσωτερικό γέμισμα. Αυτό το γέμισμα τον οδηγεί τελικά με έναν φυσικό τρόπο στο να έχει ανάγκη μικρότερη ποσότητα φαγητού, αφού δεν χρειάζεται μέσα από αυτό να καλύψει ένα εσωτερικό κενό. Οδηγείται να προτιμάει πιο απλές τροφές και γεύσεις, καθώς δεν αναζητεί μια ένταση μέσα του για να νιώσει ζωντανός. Είναι ζωντανός! Και η τροφή είναι εκεί, όχι απλά για να συντηρεί αυτή την κατάσταση, αλλά για να βαθαίνει αυτή την σύνδεση με το σώμα, με την ανάγκη, με τον εαυτό και τελικά με το όλο. 

Μάλιστα στο σημείο αυτό, ο άνθρωπος νιώθει μια ανάγκη να τρέφεται με τροφές που παράγει ο τόπος του και να τις τρώει στην εποχή τους. Καθώς είναι εφικτό σήμερα να τρώει κάποιος ένα τροπικό φρούτο στην μέση του χειμώνα στο ζεστό σπίτι του. Κάτι τέτοιο, δεν θα το απέρριπτε απαραίτητα η επιστήμη της διατροφής. Θα ένιωθε, όμως, ο άνθρωπος εσωτερικά την ανάγκη να καταναλώσει ένα μάνγκο, ένα καρπούζι ή μια αγγουροντομάτα τον Δεκέμβρη; Πως θα ένιωθε πραγματικά το σώμα του μετά; Θα ήταν το ίδιο νόστιμη αυτή η τροφή, απ’ το να την έτρωγε στην εποχή της;

Ο δρόμος προς την φυσική καλλιέργεια

Υιοθετώντας μια φυσική διατροφή, οι φυσικοί άνθρωποι, θα ζητήσουν και από τους αγρότες να καλλιεργήσουν τρόφιμα πιο κοντά στην εποχή τους. Και να τα παράγουν σε λογικές ποσότητες. Αυτό δεν μπορεί να γίνει με την μονοκαλλιέργεια ή με την οργανική καλλιέργεια, αλλά να επιτευχθεί με την φυσική καλλιέργεια. 

Η φυσική καλλιέργεια είναι μια μέθοδος καλλιέργειας που βασίζεται στην βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους. Αφήνει ένα πιο γόνιμο έδαφος χρόνο με τον χρόνο, αντί να το εξαντλεί όπως συμβαίνει με τις σύγχρονες μεθόδους. Στην φυσική καλλιέργεια δεν χρησιμοποιούνται λιπάσματα, φυτοφάρμακα και δεν χρησιμοποιούνται τεχνικές όπως το όργωμα. Αυτό γίνεται εφικτό με την πολύ μεγάλη ποικιλία (πάνω από 100 είδη) διαφορετικών φυτών, όπως είναι: 

  • οπωροφόρα δέντρα
  • Δασικά δέντρα
  • Καλλωπιστικά δέντρα
  • Θάμνους
  • Λαχανικά
  • Σιτηρά
  • Φυτά χλωρής λίπανσης

Έτσι δημιουργείται ένα μικροκλίμα – ένα οικοσύστημα, στο οποίο η εμφάνιση κάποιας αρρώστιας είναι πολύ πιο δύσκολο να υπάρξει και σχεδόν απίθανο να εξαπλωθεί σε μεγάλη έκταση. Η μεγάλη ποικιλία, η διαρκής εδαφοκάλυψη και η διαρκής σκίαση των φυτών, κάνει τις συνθήκες ιδανικές για να μπορέσουν να αναπτυχθούν υγιή και παραγωγικά φυτά, τα οποία φυσικά θα είναι από ένα σημείο και μετά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, μιας και προέρχονται από μια γη που γίνεται ολοένα και πιο γόνιμη. Κάθε χρόνο, θα χρειάζεται ο παραγωγός να κάνει όλο και λιγότερες εργασίες, καθώς θα έχει δει ποια φυτά ευδοκιμούν καλύτερα στη φάρμα του και οι συνθήκες θα έχουν γίνει ακόμα πιο ευνοϊκές για την ανάπτυξη τους.

Αυτό όσο φιλολογικό και αν ακούγεται σαν προσέγγιση είναι μια καλά δοκιμασμένη μέθοδος, η οποία ξεκίνησε στην Ιαπωνία από έναν αγρότη φιλόσοφο, τον Φουκουόκα και έχει εφαρμοστεί με επιτυχία στην Ελλάδα. Μπορείτε να δείτε περισσότερα εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=R0N_hZeW2v0&t=28s

Οι άνθρωποι που θα εφαρμόζουν μια φυσική διατροφή θα δημιουργήσουν μια τάση οι συμβατικοί καλλιεργητές να στραφούν στην φυσική καλλιέργεια και να παράγουν νόστιμα εποχιακά φρούτα και λαχανικά, τα οποία θα είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και θα θρέφουν πληρέστερα τον άνθρωπο. Τελικά ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης θα είναι αυτός που θα φέρει και την μεγάλη αλλαγή στην διατροφή του ανθρώπου και άρα και στην ευημερία του περιβάλλοντος.

Συμπέρασμα

Όσο και να ψάξει ο άνθρωπος στο μέρος, αφήνοντας στην άκρη το όλο-τη μεγάλη εικόνα, δεν θα μπορέσει ποτέ να βρει την αλήθεια. Θα οδηγείται πάντα σε ένα χαοτικό τρόπο σκέψης, που θα τον αδρανοποιεί, θα δυσκολεύεται να απαντήσει σε βασικά ερωτήματα και να δράσει. Ακόμα και αν το καταφέρει, η πληροφορία αυτή είναι αδύνατον να μπορέσει να συμβαδίσει με την εξέλιξη του ανθρώπου. Θα είναι πάντα ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις και θα τρέχει πανικόβλητος «να διορθώσει τα κακώς κείμενα». Δεν μπορείς να ακινητοποιήσεις κάτι που είναι ρευστό. Δεν μπορείς να καλουπώσεις κάτι που δεν έχει σταθερό σχήμα. Το ζητούμενο είναι ο άνθρωπος να μπορέσει να συνειδητοποιήσει ότι χρειάζεται να ξυπνήσει τη σύνδεση με το σώμα και την εσωτερική του αίσθηση και να σταματήσει να υπακούει τυφλά στις εντολές ενός νου, ο οποίος θα τον οδηγεί από το όλα στο τίποτα και από το επιτρεπόμενο στο απαγορευμένο. 

Πριν ολοκληρώσω, θέλω να τονίσω την αναγκαιότητα να περάσει ένας άνθρωπος τα στάδια και να μην μπει απευθείας να μιμηθεί έναν ιδανικό τρόπο διατροφής. Κυνηγώντας μια άγνωστη θετικότητα, χάνουμε το σήμερα. Σήμερα μπορεί να χρειάζεται να πάμε από την διατροφή των επιθυμιών στην διατροφή των ορίων. Σήμερα μπορεί να χρειάζεται να παλινδρομήσουμε στην διατροφή των επιθυμιών για να μπούμε με περισσότερη επίγνωση στην διατροφή των ορίων και τελικά στην διαισθητική διατροφή. Ίσως να μην φτάσουμε στην φυσική διατροφή και να ζήσουμε παλινδρομώντας σε κάποιο από τα προηγούμενα στάδια. Και αυτό χρειάζεται να γίνει συνειδητό και στη συνέχεια αποδεκτό! Όπως και να έχει ας έχουμε επίγνωση του σταδίου που βρισκόμαστε, ας έχουμε επίγνωση του σκοπού μας και ας απολαύσουμε την διαδρομή. Γι’ αυτό είμαστε εδώ εξάλλου.

info@atwa.gr